Op 5 december viert half Nederland pakjesavond, en vanaf een bepaalde leeftijd koopt niet meer iedereen voor iedereen een cadeau. Dan trek je lootjes: iedereen trekt één naam en zorgt voor een cadeautje, vaak met een surprise en een gedicht, voor die persoon. Het principe is simpel. Het gedoe zit in de afspraken die niemand maakt. Hieronder staat wat je in het eerste bericht in de familie-app zet.
Wanneer trek je lootjes?
Trek ongeveer drie weken voor pakjesavond, dus rond half november. Dan heeft iedereen tijd voor een surprise en een gedicht, en kun je nog online bestellen zonder spoedkosten. Te vroeg trekken heeft ook een nadeel: mensen vergeten wie ze hebben, of de lijstjes veranderen nog. Woon je verspreid over het land? Trek dan digitaal, zodat niemand naar oma's huis hoeft te rijden om een briefje uit de schaal te pakken.
De basisregels
- Iedereen trekt één naam en krijgt één cadeau. Niemand trekt zichzelf en niemand blijft met lege handen zitten.
- Wie wie heeft, blijft geheim. Ook de organisator hoort het niet te weten.
- Een vast bedrag. Spreek een maximum af, en liefst ook een minimum. Wie flink overschrijdt, zet de rest voor gek.
- Surprise en gedicht: ja of nee? Spreek af of het verplicht is, hoe lang het gedicht ongeveer is en of de surprise zelfgemaakt moet zijn.
- Verlanglijstje. Laat iedereen een kort lijstje maken met een paar wensen in verschillende prijsklassen.
- Ondertekenen met Sint en Piet. Het gedicht is van Sinterklaas, nooit van degene die het schreef.
- Afmelden kan, maar op tijd. Dan kan de organisator schuiven zonder opnieuw te trekken.
Lootjes trekken zonder dat iemand zichzelf trekt
Het klassieke briefje uit de schaal heeft bekende nadelen: wie zichzelf trekt, legt het terug en trekt opnieuw, en als de laatste alleen nog zijn eigen naam overhoudt, begint alles opnieuw. Stellen die elkaar liever niet trekken, zijn afhankelijk van geluk, en er kijkt altijd wel iemand mee.
Beter is het om eerst vast te leggen wie wie niet mag trekken en daarna pas te loten. Met Lootjes trekken in het geheim zet je de namen erin, stel je uitsluitingen in voor stellen en broers en zussen, en krijgt iedereen een eigen link met de naam die hij heeft getrokken, het bedrag en het verlanglijstje van die persoon. De organisator kan gewoon meedoen, want de app laat de koppels nergens zien. Hoe dat werkt zonder e-mailadressen, lees je in lootjes trekken zonder account.
Welk bedrag spreek je af?
| Groep | Gebruikelijk bedrag | Tip |
|---|---|---|
| Volwassenen in de familie | € 15 tot € 25 | Surprise en gedicht tellen zwaarder dan het cadeau |
| Vrienden | € 10 tot € 20 | Spreek af of het gedicht mag plagen |
| Werk | € 5 tot € 10 | Alleen een klein cadeau en een kort gedicht |
| Basisschool | € 5 | De school spreekt het bedrag af met de ouders |
Een smalle marge, zoals «tussen de 15 en 20 euro», voorkomt dat de één een chocoladeletter geeft en de ander een koptelefoon.
Op de basisschool
Op veel basisscholen trekken de kinderen vanaf groep 5 lootjes, vaak twee à drie weken voor de schoolviering. De juf of meester laat de kinderen trekken in de klas en geeft een briefje mee naar huis met het bedrag en de datum. Kinderen die hun eigen naam trekken, trekken direct opnieuw. Spreek als ouders af dat de surprise door het kind zelf gemaakt wordt, met hulp, en dat het gedicht vriendelijk blijft.
Geen surprises? Het dobbelspel
Veel families doen het na een paar jaar anders: iedereen koopt een paar kleine cadeautjes binnen het bedrag, ze gaan ingepakt op een stapel en de dobbelsteen bepaalt wie wat krijgt. Een indeling die goed werkt:
| Dobbelsteen | Wat er gebeurt |
|---|---|
| 1 | Pak een cadeau van de stapel |
| 2 | Geef een cadeau aan iemand anders |
| 3 | Ruil een cadeau met je linkerbuur |
| 4 | Pak een cadeau van iemand naar keuze |
| 5 | Iedereen geeft één cadeau door naar rechts |
| 6 | Pak een cadeau van de stapel en gooi nog een keer |
Speel eerst tot de stapel leeg is en daarna nog tien minuten met een kookwekker. Als die afgaat, mag iedereen uitpakken.
Veelgestelde vragen
Moet je vertellen wie je had?
Bij surprises raden mensen vaak wie het gedicht schreef. Maar het hoeft niet: Sinterklaas mag ook gewoon Sinterklaas blijven.
Wat als je je eigen partner trekt?
Met briefjes trek je opnieuw. Met uitsluitingen gebeurt het niet: je legt vooraf vast dat die twee elkaar niet kunnen trekken.
Kan de organisator meedoen?
Ja, zolang hij niet kan zien wie wie heeft. Krijgt iedereen een eigen link, dan weet ook de organisator alleen zijn eigen lootje.
Kun je ook met Kerst lootjes trekken?
Zeker. Steeds meer families trekken lootjes voor het kerstdiner in plaats van, of naast, pakjesavond. De afspraken zijn hetzelfde; alleen het gedicht en de surprise laat je dan meestal weg.
Ideeën voor de surprise en het gedicht vind je in een surprise voor Sinterklaas maken.